شناسایی فرایند تأثیرگذاری برنامه‌درسی پنهان بر شکل‌گیری همدلی بالینی دستیاران گروه داخلی دانشگاه-های علوم پزشکی ایران: یک مطالعه کیفی

صمدی, پروین; رحیمی, شهلا; احمدی, پروین

doi:10.22034/hecs.2026.454913.1925

شناسایی فرایند تأثیرگذاری برنامه‌درسی پنهان بر شکل‌گیری همدلی بالینی دستیاران گروه داخلی دانشگاه-های علوم پزشکی ایران: یک مطالعه کیفی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

پروین صمدی ¹

شهلا رحیمی ²

پروین احمدی ¹

¹ دانشیار گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهراء )س(، تهران، ایران

² دکتری برنامه‌ریزی درسی، گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

10.22034/hecs.2026.454913.1925

چکیده

هدف این پژوهش، بررسی چگونگی تأثیر برنامه‌درسی پنهان بر شکل‌گیری همدلی بالینی در دستیاران گروه داخلی دانشگاه‌‌های علوم پزشکی ایران است. این مطالعه با رویکرد کیفی و بهره‌گیری از نظریه داده ‌بنیاد انجام شده است. ابزار گردآوری داده‌‌ها مصاحبه‌‌های نیمه‌ساختاریافته بود و نمونه‌‌گیری به روش هدفمند ملاکی تا رسیدن به اشباع نظری صورت گرفت. در این راستا، 22 نفر از دستیاران گروه داخلی دانشگاه‌‌های علوم پزشکی شهر تهران مورد مصاحبه قرار گرفتند. داده‌‌های حاصل از کدگذاری باز، محوری و انتخابی به 13 مقوله اصلی دسته‌‌بندی شدند که در قالب مدل پارادایمی شامل شرایط علی (مهارت‌‌های پایه، تدریس، نظارت و ارزیابی)، مقوله کانونی (توانایی‌‌های همدلانه در مراقبت)، راهبردهای شکل‌‌گیری ارتباط همدلانه (حمایت‌‌های مادی و معنوی)، زمینه (محیط کاری بیمارستان‌‌ها و درمانگاه‌‌ها، رضایت شغلی، و نقش سرپرستان بالینی)، شرایط مداخله‌‌گر (ویژگی‌‌های شخصیتی و روانی، سبک زندگی) و پیامدها (فردی و دانشگاهی) سازمان‌‌دهی شدند. یافته‌‌ها نشان می‌‌دهد که تقویت رویکرد همدلانه در دستیاران، کیفیت خدمات درمانی را بهبود می‌‌بخشد. بر این اساس، آموزش مهارت‌‌های انسانی در کنار دانش تخصصی، ارزیابی رسمی این توانایی‌‌ها، رعایت استانداردهای بین‌المللی، کاهش نارضایتی و فرسودگی شغلی، و ایجاد روابط حمایتی و سازنده، از راهکارهای مؤثر در توسعه این مهارت‌‌ها محسوب می‌‌شوند.

کلیدواژه‌ها

آموزش پزشکی

برنامه درسی پنهان

دستیاران

همدلی بالینی

گروه داخلی

موضوعات