1
دانشیار مطالعات برنامه درسی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2
دانشجوی دکتری برنامه ریزی توسعه آموزش عالی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
10.22034/hecs.2026.508161.2003
چکیده
برنامه درسی همچون نقشهای هوشمند، مسیر یادگیری دانشجویان در آموزش عالی را روشن میسازد و در شکلدهی دانش، مهارتها و نگرشهای آنان نقش بیبدیلی ایفا میکند. این پژوهش با رویکرد تفسیری و روش پدیدارنگاری انجام شد و برای این منظور، ۱۹ نفر از اعضای هیئت علمی بهصورت هدفمند و با حداکثر تنوع انتخاب شدند تا گسترهای متنوع از تجربیات و دیدگاهها منعکس گردد. گردآوری دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته و عمیق صورت گرفت و تحلیل دادهها با استفاده از شیوه کدگذاری سه مرحلهای باز، محوری و گزینشی انجام شد، تا لایههای معنادار تجربههای مشارکتکنندگان بهروشنی آشکار گردد. یافتههای پژوهش نشان داد که ماهیت برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی، دربرگیرنده مجموعهای پیچیده و چندلایه از ویژگیهاست: ضمنی و ناگفته، غیررسمی و فاقد ساختار صریح، وابسته به زمینه و فرهنگ، سرشار از بار عاطفی و احساسی، درهمآمیخته با قدرت و سلسلهمراتب، تجمیعی و ماندگار و در عین حال ظریف و ناخودآگاه. همچنین آثار و پیامدهای برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی گسترده و چندوجهی است. این برنامه فراتر از چارچوب رسمی، موجب استانداردسازی تفکر انتقادی، تقویت روحیه کارآفرینی، پرورش شخصیت آکادمیک و هویت حرفهای، و گسترش هوش عملی یا همان هوش خیابانی میشود. افزون بر این، مهارتهای رهبری و ابتکار عمل را تقویت میکند، حس هویت و غرور نهادی را پرورش میدهد، امکان مواجهه با دیدگاهها و ارزشهای گوناگون را فراهم میآورد و ذهنآگاهی و تکنیکهای مدیریت استرس را بهطور ملموس ارتقا میبخشد.
سلیمی,جمال و امینی باغ,علی . (1405). آن سوی ظاهر: جستاری پدیدارنگارانه در ژرفای ادراک اساتید از برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی. (e246362). دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی, (), e246362 doi: 10.22034/hecs.2026.508161.2003
MLA
سلیمی,جمال , و امینی باغ,علی . "آن سوی ظاهر: جستاری پدیدارنگارانه در ژرفای ادراک اساتید از برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی" .e246362 , دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی, , , 1405, e246362. doi: 10.22034/hecs.2026.508161.2003
HARVARD
سلیمی جمال, امینی باغ علی. (1405). 'آن سوی ظاهر: جستاری پدیدارنگارانه در ژرفای ادراک اساتید از برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی', دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی, (), e246362. doi: 10.22034/hecs.2026.508161.2003
CHICAGO
جمال سلیمی و علی امینی باغ, "آن سوی ظاهر: جستاری پدیدارنگارانه در ژرفای ادراک اساتید از برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی," دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی, (1405): e246362, doi: 10.22034/hecs.2026.508161.2003
VANCOUVER
سلیمی جمال, امینی باغ علی. آن سوی ظاهر: جستاری پدیدارنگارانه در ژرفای ادراک اساتید از برنامه درسی زیرزمینی در آموزش عالی. دوفصلنامه مطالعات برنامه درسی آموزش عالی. 1405;():e246362. doi: 10.22034/hecs.2026.508161.2003